PORT KELANG AUTHORITY v DATIN PADUKA PHANG OI CHOO @ PHANG AI TU (TAN SRI DATUK G. GNANALINGAM & ORS, INTERVENER) [2016] MLJU 1605.
Kes ini berkait dengan satu situasi yang sangat sensitif tetapi kerap berlaku bila melibatkan individu berprofil tinggi dan isu kewangan besar.
Seorang individu telah disaman secara sivil oleh sebuah badan berkanun berkaitan dengan dakwaan salah urus, salah guna kuasa dan kepentingan kewangan. Tuntutan sivil itu melibatkan isu wang, keputusan pentadbiran dan tindakan yang dikatakan merugikan pihak yang menyaman.
Dalam masa yang sama, berdasarkan fakta yang sama, wujud juga siasatan dan potensi pertuduhan jenayah. Maksudnya, apa yang dipertikaikan dalam kes sivil itu juga boleh menjadi asas kepada kes jenayah — seperti salah guna jawatan, pecah amanah atau kesalahan berkaitan rasuah dan kewangan.
Di sinilah masalah sebenar bermula. Dalam kes sivil, defendan tidak boleh sekadar berdiam diri. Dia perlu: memfailkan afidavit, menjawab dakwaan satu persatu, mendedahkan dokumen, dan memberi penjelasan di mahkamah.
Tetapi dalam konteks jenayah, setiap individu mempunyai hak untuk tidak memberi apa-apa keterangan yang boleh memudaratkan dirinya sendiri.
Jadi defendan berada dalam dilema yang sangat berbahaya: kalau dia jawab kes sivil — jawapan itu boleh digunakan terhadapnya dalam kes jenayah. kalau dia diam — dia boleh kalah kes sivil tanpa sempat membela diri. Disebabkan itu, defendan memohon kepada mahkamah supaya prosiding sivil ditangguhkan (stay of proceedings) sehingga isu jenayah diselesaikan terlebih dahulu.
Pihak yang menyaman membantah. Hujah mereka: kes sivil dan jenayah adalah dua perkara berbeza, dan kes sivil patut diteruskan tanpa menunggu kes jenayah.
Mahkamah kemudian meneliti keseluruhan keadaan dan menekankan satu prinsip penting:
mahkamah tidak boleh membenarkan proses sivil digunakan sebagai alat untuk memaksa seseorang “mengaku” atau mendedahkan pembelaannya sebelum kes jenayah diputuskan.
Mahkamah menyatakan bahawa membiarkan kes sivil berjalan dalam keadaan ini akan menjejaskan hak defendan untuk berdiam diri, dan itu adalah satu ketidakadilan yang serius. Akhirnya, mahkamah membenarkan permohonan untuk menangguhkan kes sivil, bagi mengelakkan prejudis dan memastikan proses keadilan berjalan dengan adil dan seimbang.
Lesson learned:
Bila anda disaman secara sivil dan pada masa sama berdepan risiko jenayah, jangan anggap semua soalan wajib dijawab segera. Dalam undang-undang, diam pada masa yang betul adalah satu bentuk perlindungan — bukan pengakuan bersalah.
